Nazorg bij kanker in de eerste lijn, is dat haalbaar?

22 augustus 2016

Voor nazorg bij kanker niet meer naar het ziekenhuis, maar gewoon naar je eigen huisarts? Het NIVEL onderzocht of dit haalbaar is en welke drempels weggenomen moeten worden. Ook vroeg het NIVEL hoe patiënten, specialisten en eerstelijns zorgverleners hierover denken. De meningen lopen uiteen.

NIVEL onderzoekt substitutie nazorg bij kanker

Omdat steeds meer mensen kanker krijgen en de ziekte overleven, neemt de vraag naar nazorg toe. De komende jaren zal de druk op ziekenhuizen toenemen. NIVEL onderzocht in hoeverre nazorg bij kanker verplaatst kan worden naar de eerste lijn (substitutie van zorg). Dit is mogelijk, stellen de onderzoekers, maar het is niet zomaar gerealiseerd. Er zullen meerdere drempels weggenomen moeten worden.

Vertrouwen in deskundigheid eerstelijnszorg

Zo is er een gebrek aan vertrouwen dat eerstelijns zorgverleners nazorg bij kanker op een veilige manier kunnen uitvoeren. Bijscholingen of de inzet van oncologieverpleegkundigen in de eerste lijn kunnen deze drempel wegnemen. Daarnaast zullen wetenschappelijk onderbouwde protocollen ontwikkeld moeten worden en is nauwe samenwerking tussen de eerste en tweede lijn cruciaal. Ook vraagt de overheveling van nazorg naar de eerste lijn om een investering in tijd en geld. Een belangrijke voorwaarde, met name vanuit de zorgverzekeraars, is dat verschuiving van zorg naar de eerste lijn leidt tot minder kosten in de tweede lijn.

Hoe zien verschillende partijen de rol van de eerste lijn?

Voor de kennissynthese hebben verschillende partijen hun visie gegeven op de rol van de eerste lijn. Die visies leveren nog geen eenduidig beeld op. Patiënten hebben een voorkeur voor nazorg in de tweede lijn. Zij denken dat huisartsen te weinig ervaring en kennis hebben om een grotere rol bij de nazorg te spelen. Toch zijn patiënten wel tevreden over de huidige zorg rond kanker die al door eerstelijns zorgverleners wordt verleend. Wat volgens patiënten nog moet verbeteren is dat zorgverleners beter moeten samenwerken en elkaar op de hoogte moeten houden. Dit kan bijvoorbeeld door het ziekenhuisdossier zichtbaar te maken voor de huisarts. Wanneer veel zorgverleners betrokken zijn zou er een vast aanspreekpunt ingesteld moeten worden.

Huisartsen willen grotere rol onder voorwaarden

Huisartsen willen een grotere rol spelen bij de nazorg bij kanker. Ze stellen daarbij wel een aantal randvoorwaarden. Een grotere rol leidt tot verdere verhoging van hun werkdruk; dit moet gecompenseerd worden. Dat kan bijvoorbeeld door kleinere praktijken of het verschuiven van taken naar de praktijkondersteuner. Verder geven huisartsen aan dat zij op dit moment te weinig kennis en ervaring hebben. Oncologische nazorg zou een (grotere) plek in de opleiding en nascholing moeten krijgen. Ook zouden voor veelvoorkomende kankersoorten richtlijnen voor huisartsen ontwikkeld moeten worden.

Verpleegkundigen en fysiotherapeuten zien coachende rol

Verpleegkundigen zien zichzelf als spin in het web van alle betrokken zorgverleners en als coach voor de patiënt. Ook fysiotherapeuten zien een coachende rol voor zichzelf, vooral op het gebied van gezond bewegen en het op peil houden/brengen van de lichamelijke conditie. Fysiotherapeuten vinden dat er nog te weinig naar hen wordt doorverwezen. Er zou daarom een verwijsgids oncologie moeten komen. Ook zouden eerstelijns verpleegkundigen en fysiotherapeuten opgenomen moeten worden in oncologische richtlijnen.

Specialisten: 'Nazorg hoort in tweede lijn'

Specialisten hebben een voorkeur voor nazorg in de tweede lijn. Als grootste knelpunt zien zij het gebrek aan kennis en ervaring bij huisartsen en gebrek aan draagvlak onder patiënten. Zij geven aan dat ze zelf een rol kunnen spelen in de nascholing van huisartsen. Specialisten zijn tevreden over de huidige samenwerking met huisartsen. Samenwerking zou nog kunnen verbeteren door een apart telefoonnummer voor overleg met specialisten en het elektronisch delen van medische dossiers.

Zorgverzekeraars: ’Grotere rol eerste lijn mits kostenbesparing’

Zorgverzekeraars zijn positief over een grotere rol van de eerste lijn bij nazorg bij kanker. Zij financieren al projecten waarin verschillende vormen van nazorg in de eerste lijn uitgeprobeerd worden. Het blijkt echter lastig om deze projecten na afloop breder uit te rollen. Zorgverzekeraars stellen als voorwaarde dat verschuiving van zorg naar de eerste lijn leidt tot minder kosten in de tweede lijn.

Bron: NIVEL

Download de Kennissynthese Naar een toekomstbestendige nazorg bij kanker

kennispleinchronischezorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten