'Veel ouderen zien door de bomen het bos niet meer'

'De ouderenzorg is enorm complex geworden, veel ouderen én zorgprofessionals zien door de bomen het bos niet meer. Verschillende financieringspotjes, bezuinigingen, veranderde buurtcohesie.' Volgens Pien van Langen, projectleider Ouderenzorg van het landelijk ROS-netwerk zijn ouderen gebaat bij korte lijntjes en kleine, logische verbanden, zoals wijkzorgnetwerken.

Pien van LangenAls iemand intensief betrokken is bij de ouderenzorg in de eerste lijn, dan is het Pien van Langen. Zij is directeur van de ROS 1ste lijn Amsterdam, projectleider Ouderenzorg van het landelijk ROS-netwerk en bestuurslid van de Stichting Palliatieve Thuiszorg (PaTz). Van Langen: 'Er komen steeds meer ouderen, dus ook steeds meer kwetsbare ouderen. Die wonen langer thuis, doen in toenemende mate een beroep op zorgprofessionals in de eerste lijn. De eerstelijns zorg - met onder meer huisartsen, apothekers, fysiotherapeuten en wijkverpleging - vormen samen een stevig huis, maar door structurele overbelasting piept en kraakt de basis soms gevaarlijk. Een voorbeeld? Nogal wat ouderen hebben vroeg of laat een bed buiten de deur nodig, al is het maar voor even. Door de focus op zelfredzaamheid en eigen regie lijken we nut en noodzaak van extramurale opvang te zijn vergeten; een bed in de buurt is steeds lastiger te vinden. Extra werk aan de winkel dus voor de eerste lijn.'

Complexe zorg

Met het loslaten van oude verbanden en vertrouwde structuren is de complexiteit van de ouderenzorg toegenomen, merkt Van Langen. ‘Veel ouderen zien door de bomen het bos niet meer, net als veel zorgprofessionals trouwens. De enorme keuzevrijheid maakt kiezen vaak alleen maar moeilijker. Ook de verschillende financieringspotjes zorgen voor verwarring in wie, wat betaalt en wie, waarvoor in aanmerking komt. Verder worden door toenemende bezuinigingen middelen duurder en dus schaarser. Tel daar het verdwijnen van de oren en de ogen van de huishoudelijke hulp en de veranderde buurtcohesie bij op, dan begrijp je dat ouderen gebaat zijn bij korte lijntjes en kleine, logische verbanden.'

Zorg voor kwetsbare ouderen

Wijkzorgnetwerken

Van Langen ziet dan ook veel heil in wijkzorgnetwerken, waar brede huisartsenzorg, wijkverpleegkundige ondersteuning en een gezonde dosis welzijn elkaar versterken. ‘Mooi voorbeeld vind ik ‘Welzijn op recept’. In dit initiatief trekken huisartsen en welzijnscoaches samen op om onder meer ouderen met psychosociale problemen te helpen, bijvoorbeeld via passende activiteiten in de buurt, sport of vrijwilligerswerk. Bijkomend voordeel is dat deelnemers sneller in beeld komen bij andere disciplines, zoals het maatschappelijk werk, de schuldhulpverlening en de informele zorg.'

Bereikbaarheid kwetsbare oudere

In de bereikbaarheid van de kwetsbare oudere ligt een mooie uitdaging voor de ouderenzorg, denkt Pien van Langen. 'Naast chronisch zieken en mensen met psychosociale problemen zijn kwetsbare ouderen steeds afhankelijker van zorg. Vaak zijn deze ouderen minder goed gegroepeerd, minder zichtbaar en dus slechter bereikbaar. Daarom ben ik ook zo blij met een initiatief als de Dappere Dokters dat intussen in een aantal steden voet aan de grond heeft gekregen. Dappere Dokters zijn huisartsen die zich sterk maken voor de omslag van overbehandeling en maximale zorg naar optimale zorg op de juiste plek. Dit doen ze door te kijken naar de persoon achter de patiënt en dus niet puur naar de ziekte. Waar dat kan, trekken ze op met specialisten om zoveel mogelijk kwetsbare ouderen te bereiken en zorg op de juiste plek te leveren. Hiermee willen ze overbehandeling voorkomen.'

Gesprekken over laatste levensfase

Een ander initiatief hierop aansluit is de Dappere Patiënt. Van Langen: 'Hier geven ouderen en huisartsen elkaar tips over hoe gesprekken over de laatste levensfase van kwetsbare ouderen moeten verlopen en hoe ouderen hun leven willen inrichten als ze niet alles meer kunnen. Van dit soort initiatieven zijn er nooit genoeg. Ze helpen letterlijk bij het beter oud worden. Van ons allemaal.’

Lees het volledige interview met Pien van Langen op BeterOud

Verder lezen

kennispleinchronischezorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten