Ouderen bepalen de meerwaarde van hun zorg

27 september 2016

Wat vinden ouderen belangrijk als je hen vraagt naar kwaliteit van leven in een bepaalde gezondheidssituatie? Vilans-onderzoeker Cynthia Hofman ontwikkelde een meetinstrument dat weergeeft wat ouderen belangrijk vinden. Uit het onderzoek blijkt dat ouderen vaak andere prioriteiten hebben dan zorgverleners.

Cynthia Hofman deed haar promotieonderzoek aan het RadboudUMC in Nijmegen. Als onderdeel van het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO) ontwikkelde zij een meetinstrument voor wetenschappelijk onderzoek in de ouderenzorg.

Beschrijvingen van fictieve oudere personen

Ouderen bepalen meerwaarde van hun zorgVoor het onderzoek maakte de promovenda honderden beschrijvingen van de levens van fictieve, oudere personen. Dit komt bijvoorbeeld uit de beschrijving van Bob:

Bob is 76 jaar, getrouwd en heeft diabetes. Hij heeft hulp nodig bij het koken, maar regelt wel zelf zijn bankzaken. Hij heeft veel sociale contacten en gaat iedere week met zijn vrouw naar het buurthuis. (foto: stockbeeld)

Iedere oudere in het onderzoek kreeg beschrijvingen van 10 verschillende personen voorgelegd. Bij elke persoon beantwoordden zij de vraag: stelt u zich voor dat u deze persoon bent. Welk rapportcijfer geeft u dan uw kwaliteit van leven?

Acht componenten van kwaliteit van leven

In elke persoonsbeschrijving komen 8 componenten voor die de kwaliteit van leven bepalen, denk aan chronische aandoeningen of sociaal functioneren. Door de rapportcijfers naast elkaar te leggen kwam Hofman erachter hoe ouderen die componenten meewegen. Deze waarden nam zij mee in haar berekening van een maat die rekening houdt met wat ouderen belangrijk vinden als het gaat om iemands gezondheidssituatie.

Zorgverleners hebben andere prioriteiten dan ouderen

Ook zorgverleners spraken zich in het onderzoek uit over dezelfde mensen. Zij blijken meer waarde te hechten aan andere zaken. Zorgverleners richten zich vaak op pijnbestrijding, terwijl zelfstandig functioneren voor ouderen het allerbelangrijkste is. 

In het hierboven gegeven voorbeeld doet Bob mee aan een onderzoek naar een nieuwe pijnstiller. Sinds hij een keer gevallen is heeft hij matige pijn in zijn nek. Na 6 weken is de pijn weg, maar heeft hij als bijwerking matige geheugenproblemen gekregen waardoor hij zijn bankzaken niet meer kan regelen. Is de pijnstiller een succes? De onderzoekers naar de nieuwe pijnstiller zeggen wellicht van wel, omdat Bob geen pijn meer ervaart. Maar kijken zij ook naar het totale beeld?

Infographic zorg voor ouderen
Deze infographic over het onderzoek verscheen eerder in De Telegraaf. Klik op de afbeelding om te vergroten 

Blijf vragen wat belangrijk is

De opzet van het onderzoek was het ontwikkelen van een meetinstrument dat laat zien wat ouderen belangrijk vinden. Toch vindt Cynthia Hofman het aangetoonde verschil in voorkeuren tussen ouderen en zorgverleners de belangrijkste uitkomst. Hofman: 'Een mooie bijkomstigheid is dat deze cijfers laten zien dat je altijd aan je patiënt moet blijven vragen wat voor hem belangrijk is. Het hele functioneren is misschien wel veel belangrijker dan het antwoord op de vraag of de pijnstiller werkt.'

Zorgt het onderzoek voor een ommekeer in het denken door zorgverleners? Hofman sluit het niet uit: ‘Door de vragenlijsten in te vullen gingen zorgverleners zelf al nadenken over dat er nog meer speelt dan alleen de klachten waar iemand mee binnen komt.'

Gevalideerde uitkomstmaat TOPICS-CEP

Het meetinstrument dat het resultaat is van Cynthia Hofmans promotieonderzoek is de TOPICS-CEP (pdf). Dit is een gevalideerde uitkomstmaat. In het Tijdschrift voor Geriatrie Ins&Ouds verscheen een artikel over de TOPICS-CEP, waarin dieper ingegaan wordt op de uitkomsten binnen verschillende leeftijdscategorieën. Zo blijkt dat oude ouderen meer waarde hechten aan functionele onafhankelijkheid, terwijl de jonge ouderen meer waarde hechten aan de afwezigheid van chronische aandoeningen. Lees het volledige artikel (pdf)

Nationaal Programma Ouderenzorg

Het onderzoek van Cynthia Hofman hangt samen met het Nationaal Programma Ouderenzorg (NPO). Dit meerjarig programma omvat 125 vernieuwende projecten gericht op het ondersteunen van ouderen bij een zelfstandig en zinvol bestaan. Binnen het NPO is een meetinstrument ontwikkeld om het effect van de initiatieven in kaart te brengen: de TOPICS-MDS. Dit meetinstrument heeft een database opgeleverd met gegevens van meer dan 38.000 ouderen en meer dan 4.000 mantelzorgers. De nieuwe uitkomstmaat van Cynthia Hofman maakt deze gegevens hanteerbaar voor verder onderzoek. Lees meer over het Nationaal Programma Ouderenzorg op BeterOud.nl.

Verder lezen

kennispleinchronischezorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. melding sluiten